English

EXPERIMENT 2 EN 3

Welke kleur heeft deze pagina? Als je lang genoeg naar de vorige pagina gekeken hebt zal deze grijze pagina licht-purper lijken. Hoe kan dat?

Adaptie

Onze zintuigen zijn vooral ingesteld op verandering. Als verandering uitblijft neemt de gevoeligheid van onze zintuigen af. We noemen dat adaptie, wat zoveel betekent als: aanpassing.

Het lange kijken naar de vorige pagina heeft je visuele systeem minder gevoelig gemaakt voor groen. De gevoeligheid voor de andere twee primaire kleuren is juist toegenomen. Die tijdelijke, extra gevoeligheid voor rood en blauw licht maken deze pagina (rood + blauw =) purper.

Contrasteffecten

Ons visuele systeem heeft ook de neiging om contrasten te overdrijven. Daardoor kunnen we beter, scherper zien. Kijk bijv. maar eens goed naar de kleine grijze vierkanten in figuur 1 t/m 4. Welk van de vier illustraties heeft volgens jou het donkerste vierkantje?

Figuur 1.	Figuur 2.	Figuur 3.	Figuur 4.

Omdat een grijs vlak tegen een lichte achtergrond veel donkerder lijkt dan tegen een zwarte achtergrond, is de kans groot dat je nummer vier aanwijst. Toch zijn alle vierkantjes precies even grijs.

Soms leiden contrasteffecten er ook toe dat we dingen zien die er helemaal niet zijn. Zo lijken op de snijpunten van de zwarte en witte lijnen grijze vlakken te zitten.

Figuur A.	Figuur B.

Elke streep wordt omgeven door een contrasterend vierkant die de streep donkerder (Fig. A) of juist helderder (Fig. B) doet lijken. Op de snijpunten is dat effect veel minder sterk, want daar grenzen alleen de hoeken van de vierkanten aan de strepen. Daardoor is er in het midden van de snijpunten weinig contrast; dat verklaart de grijze vlekken.

Dit accentueren van randen of grenzen kan vreselijke gevolgen hebben: contrasteffecten kunnen bijv. ook optreden tijdens het beoordelen van röntgenfoto's. Er zijn gevallen bekend dat artsen een afwijking niet zagen of een niet-bestaande afwijking wél zagen...

Bronnen:
Inleiding in de psychologie 1a. Deel 3, Cognitie. Open Universiteit, Heerlen.
Foto en film encyclopedie. Focus Elsevier, Amsterdam.